(1) Allah Subhanehu ve Teâlâ şöyle buyuruyor:
وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ
“(Ey Muhammed!) Kuşkusuz ki, sen çok büyük bir ahlak üzeresin.”
Kalem Suresi 4
(2) Allah Subhanehu ve Teâlâ şöyle buyuruyor:
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّآءِ وَالضَّرَّآءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ
“Onlar (mü’minler) bollukta da, darlıkta da (Allah’ın Yolunda) infak ederler. Öfkelerini yutarlar ve insanları da affederler. Allah da, iyilik yapanları/güzel davrananları sever.”
Al-i İmran Suresi 134
(3) Enes (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:
“Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) ahlak yönünden insanların en güzeli idi.”
Buhari 13/6152, Müslim 659/267
(4) Enes bin Malik (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:
“Ben, Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’e on yıl boyunca hizmet ettim. Allah’a yemin ederim ki, katiyen bir defa bile öf demedi! Herhangi bir şey için de bana: Bunu niçin böyle yaptın, şöyle yapsaydın ya, demedi!”
Müslim 2309/51, Buhari 13/6023
(5) Nevvas bin Sem’an (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:
Ben, Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’e iyilikten ve günahtan/kötülükten sordum. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
الْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ، وَالْإثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ، وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ
“İyilik, ahlakın güzelidir. Günah/kötülük ise insanın kalbini tırmalayan ve başka kimselerin bilmesini istemediğin şeydir!”
Müslim 2553/14
(6) Abdullah ibni Amr (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:
Kuşkusuz ki, Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), ne çirkin söz söyler ve ne de bunu arzu edici idi. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
إِنَّ مِنْ أَحَبِّكُمْ إِلَيَّ أَحْسَنَكُمْ أَخْلاَقًا
“Kuşkusuz ki, sizin bana en sevgili olanınız, ahlak yönünden en güzel olanınızdır.”
Buhari 8/3533, Müslim 2321/68
(7) Ebu’d-Derda (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:
Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
مَا شَيْءٌ أَثْقَلُ مِنْ مِيزَانِ الْمُؤْمِنِ يَومَ القِيَامَةِ مِنْ اخُلُقٍ حُسْنٍ فَإِنَّ اللهَ تَعَالَى لَيُبْغِضُ الفَاحِشَ الْبَذِيءَ
“Kıyamet gününde mü’minin mizanında/terazisinde hiçbir şey güzel ahlaktan daha ağır değildir! Kuşkusuz ki, Allah-u Teâlâ, müstehcen laflar söyleyen (yani ağzı bozuk küfürlü konuşan) ve kaba/ahlaksız kişiden nefret eder/buğzeder! (Yani Allah-u Teâlâ böyle kişileri asla sevmez!)”
Tirmizi 2070
(8) Ebu Hureyre (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’e insanları en çok cennete girdiren şey nedir? diye soruldu. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
تَقْوَى اللهِ، وَحُسْنُ الْخُلُقِ
“Allah’a karşı takvalı olmak ve güzel ahlaklı olmaktır.”
İnsanları en çok cehenneme girdiren şey nedir? diye sorulunca da, Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
الْفَمُ، وَالْفَرْجُ
“(İnsanın) ağzı ve cinsel organıdır!”
Tirmizi 2072
(9) Ebu Hureyre (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيْمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا، وَخِيَارُكُمْ خِيَارُكُمْ لِنِسَائِهِمْ
“Mü’minlerin iman yönünden en mükemmeli, onların ahlakı en güzel olanıdır. Mü’minlerin en hayırlısı ise kadınlarına karşı hayırlı olanıdır.”
Ahmed bin Hanbel Müsned 7406, Tirmizi 1171, İbni Hibban 4176, İbni Ebi Şeybe 6/88, Begavi 2341, Albânî Silsiletu’l-Ehâdîsi’s-Sahîha 284
(10) Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’i şöyle buyururken işittim:
إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَيُدْرِكُ بِحُسْنِ خُلُقِهِ دَرَجَةَ الصَّائِمِ الْقَائِمِ
“Kuşkusuz ki, Mü’min bir kimse güzel ahlakı sayesinde muhakkak ki, gece ibadet eden gündüz de oruç tutan kimselerin derecesine ulaşır.”
Ebu Davud 4798
(11) Ebu Umame (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
أَنَا زَعِيمٌ بِبَيْتٍ فِي ربَضِ الْجَنَّةِ لِمَنْ تَرَكَ الْمِرَاءَ، وَإِنْ كَانَ مُحِقًا، وَبِبَيْتٍ فِي وَسَطِ الْجَنَّةِ لِمَن تَرَكَ الْكَذِبَ، وَإِنْ كَانَ مَازِحًا، وَبِبَيتٍ فِي أَعْلَى الْجَنَّةِ لِمَنْ حَسَّنَ خُلُقَهُ
“Haklı da olsa çekişmeyi terk eden kimse için ben cennetin ortasında bir eve kefilim! Şaka da olsa yalanı terk eden kimse için, ben cennetin ortasında bir eve kefilim! Ahlakını güzelleştiren kimseye de cennetin en yükseğinde bir eve kefilim.!”
Ebu Davud 4800
(12) Cabir ibni Abdullah (Radiyallahu Anhuma) şöyle dedi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
إِنَّ مِنْ أَحَبِّكُمْ إِلَيَّ، وَأَقْرَبِكُمْ مِنِّي مَجْلِسًا يَوْمَ القِيَامَةِ، أَحَاسِنَكُمْ أَخْلاَقًا، وَإِنَّ أَبْغَضَكُمْ إِلَيَّ، وَأَبْعَدَكُمْ مِنِّي يَوْمَ الْقِيَامَةِ، الثَّرْثَارُونَ، وَالْمُتَشَدِّقُونَ وَالمُتَفَيْهِقُونَ
“Kuşkusuz ki, kıyamet günü bana meclis bakımından en sevimliniz ve en yakınınız, ahlakı en güzel olanlarınızdır. Kuşkusuz ki, kıyamet günü bana meclis bakımından en sevimsiz ve en uzak olanınız, dengesiz biçimde saçmalayıp boşboğazlılıkla insanları rahatsız edenler ve mutefeyhıklerdir!
Sahabeler:
Ey Allah’ın Rasulü! Dengesiz ve boşboğazları biliyoruz, fakat bu mutefeyhıkler kimdir? dediler. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
الْمُتكَبِّرُونَ
“Kibirlenenlerdir.”
Tirmizi 2019, 2087
(13) Ebu Zerr (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
اِتَّقِ اللهَ حَيْثُمَا كُنْتَ، وأَتْبِعِ السَّيِّئَةَ الْحَسَنَةَ تَمْحُهَا، وخَالقِ النَّاسَ بِخُلُقٍ حَسَنٍ
“Nerede olursan ol! Allah’tan kork! Yaptığın kötülüğün arkasından bir iyilik yap ki, bu onu yok etsin! İnsanlara karşı güzel ahlakın gereğine göre davran!”
Tirmizi 2053
(14) Ebu Hureyre (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَكَارِمَ الْأَخْلاَقِ
“Muhakkak ki, ben güzel ahlakı tamamlamak üzere gönderildim.”
Ahmed bin Hanbel Müsned 15/22557, Buhari Tarihu’l-Kebir 7/188, Edebu’l-Müfred 273, Beyhaki 10/191, Müsnedi Şihab 2/192, İbni Abdilberr et-Temhid 16/254, Hakim Müstedrek 2/613, Heysemi 13683, Albânî Silsiletu’l-Ehâdîsi’s-Sahîha 45