Hadisi İhtisar Etmek

Hadisi İhtisar Etmek; Hadisi rivayet edenin ya da nakledenin hadisten bir şeyler hazfetmesi/gizlemesi onları zikretmemesidir!

Ancak beş şart ile caizdir:

1) İstisna, gaye, hal, şart ve buna benzer hadisin anlamını ihlal etmemesi.

2) Hadisin zikredilmesine sebep teşkil eden bölüm hazfedilmemelidir.

3) Hazfedilen bölüm sözlü ya da fiilî bir ibadetin niteliğini açıklamak için zikredilmemiş olmalıdır.

4) Hazfedenin lafızların medlullerini, anlamı ihlal eden (bozan) ve etmeyen hazfı bilen birisi olmalıdır ki, farkına varmaksızın anlamı ihlal eden bir hazıfta bulunmasın.

5) Ravinin hadisi ihtisar ettiği yahut eğer tam olarak rivayet ederse ona bir fazlalık kattığı şeklinde hıfzı kötü birisi zannedilecek şekilde itham altında tutulan birisi olmaması gerekir. Çünkü böyle bir durumda hadisi kısaltması hadisin kabulünde tereddüt etmeyi gerektirir ve bu sebeple hadis zayıf olur.

Bu şart bilinen ve tedvin edilmiş kitaplar dışındaki hadisler hakkında söz konusudur. Çünkü bu kitaplara başvurmak suretiyle tereddüt ortadan kaldırılabilir.

Şayet bu şartlar eksiksiz bulunacak olursa hadisi ihtisar etmek caiz olur. Özellikle de hadisin her bir bölümünü uygun yerinde delil göstermek için hadisin taktî’i uygun yerlerden kısım kısım ayrılarak rivayet edilmesi caizdir. Çünkü bu iş, muhaddis ve fukaha tarafından çokça yapılmıştır.

Fakat daha uygun olan hadisin ihtisar edilerek rivayet edilmesi halinde hadiste ihtisarda bulunulduğuna işaret ederek: İla ahiri’l-Hadis (hadisi sonuna kadar zikretti) yahut ta Zekere’l-Hadis (hadisin, geri kalan bölümlerini zikretti) ve benzeri ifadeler kullanır.