Ahad

Mütevatirlerin dışında kalanlardır.

Rivayet yolları itibariyle; Meşhur, aziz ve garib olmak üzere üç kısma ayrılır.

(1) Meşhur; Üç ve daha fazla kişinin rivayet ettiği fakat tevatür sınırına ulaşmayan rivayettir.

Örneğin: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:

“Müslüman diğer Müslümanların dilinden ve elinden kurtulduğu kimsedir.”

(2) Aziz; Sadece iki kişinin naklettiği rivayettir.

Örneğin: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:

“Sizden herhangi bir kimse, beni çocuğundan, babasından ve bütün insanlardan daha çok sevmedikçe iman etmiş sayılmaz!”

(3) Garib; Sadece bir kişinin naklettiği rivayettir.

Örneğin: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:

“Ameller ancak niyetlere göredir ve her kişi için sadece niyeti vardır...”

Buhari 143, Müslim 1907/100, Ebu Davud 2201, Nesei 75, İbni Mace 4227, İbni Hazm 3/231 Muhalla, İbnu’l-Carud 64, Ahmed bin Hanbel Müsned 1/25, Albani İrvau’l-Ğalil Fi Tahrici Ehadisi Menari’s-Sebil 1/59

Bu hadisi, Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’den sadece Ömer bin el-Hattab (Radiyallahu Anh) rivayet etmiştir. Ömer Ömer bin el-Hattab (Radiyallahu Anh)’dan da sadece Alkame bin Ebi Vakkas rivayet etmiştir. Alkame’den ise yalnız Muhammed bin İbrahim et-Teymi rivayet etmiştir. Muhammed bin İbrahim et-Teymi’den sadece Yahya bin Said el-Ensari rivayet etmiştir. Bunların hepsi de tabiindendir. Daha sonra Yahya’dan bunu pek çok kimse rivayet etmiştir. Mertebe itibariyle de beş kısma ayrılır.

1) Sahih li Zatihi,

2) Sahih li Gayrihi,

3) Hasen li Zatihi,

4) Hasen li Gayrihi,

5) Daif (Zayıf)

1) Sahih li Zatihi

Zaptı tam, adaletli ravinin muttasıl bir senedle rivayet ettiği, şaz olmayan ve mertebeden kabule engel bir illeti bulunmayan rivayettir.

2) Sahih li Gayrihi

Bu bir kaç yoldan rivayet edilmesi halinde, hasen li zatihi olan hadistir.

3) Hasen li Zatihi

Adaletli olmakla birlikte zaptı pek kuvvetli olmayan bir kimsenin muttasıl bir senetle rivayet ettiği, şazlıktan ve reddedilmeyi gerektiren illetten uzak hadistir.

Hasen li zatihi ile sahih li zatihi arasındaki tek fark, sahih hadiste zaptın tam olma şartının koşulması ile birlikte, hasen li zatihide bunun şart olmamasıdır.

4) Hasen li Gayrihi

Zayıf hadisin, biri diğerini telafi edecek ve aralarında yalancı ve yalanla itham olunmuş bir ravi bulunmayacak şekilde birkaç yoldan nakledilmesidir.

5) Daif (Zayıf)

Sahih ve hasen şartlarını taşımayan hadistir.