Mevzu; Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in aleyhine yalan olarak uydurulmuş hadistir.
Hükmü: Reddedilmesidir. Böyle bir rivayeti ancak ondan sakındırmak maksadıyla uydurma olduğu açıklanarak zikretmek caiz olur. Çünkü Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur:
“Her kim yalan olduğunu gördüğü bir hadisi benden diye naklederse o, yalan söyleyenlerden birisidir!”
Müslim
Hadisin uydurma olduğu bir kaç yolla bilinebilir. Bazıları:
1) Hadisi uyduranın bunu itiraf etmesi
2) Hadisin akla aykırı olması. Mesela, iki çelişkili hususu bir arada söz konusu etmesi, imkansız bir şeyin varlığını dile getirmesi yahut vacip (var olması zorunlu) bir şeyin varlığına aykırı ifadeler taşıması ve benzeri hususlara aykırılığı.
3) Dinde kesin olarak bilinen hususlara muhalif olması. Mesela İslam’ın rükünlerinden birisini kaldırması, faizi ya da benzer bir hükmü helal kılması yahut kıyametin kopacağı zamanı tayin etmesi yahut Muhammed (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’den sonra bir Nebinin gönderilmesinin mümkün olduğunu ifade etmesi ve buna benzer hususlar ihtiva etmesi.
Uydurma hadisler pek çoktur. Bunlardan bazıları:
√ Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in kabrini ziyarete dair hadisler.
√ Recep ayının faziletine ve onda namaz kılmanın üstünlüğüne dair hadisler.
Musa (Aleyhisselam)’ın arkadaşı olan Hızır’ın hayatta olduğuna ve onun Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in huzuruna geldiğine ve defninde bulunduğuna dair hadisler.
√ Arapları şu üç sebep dolayısıyla seviniz. Çünkü ben arabım. Kur’an arapçadır. Cennetliklerin konuşacağı dil arapçadır.
√ Ümmetimin ihtilâfı rahmettir.
√ Hiç ölmeyecekmiş gibi dünyan için çalış, yarın ölecekmiş gibi ahiretin için çalış.
√ Dünya sevgisi her türlü günahın başıdır.
√ Vatan sevgisi imandandır.
√ En hayırlı isimler, hamd ve abd anlamını ihtiva eden isimlerdir.
√ Bir satış ve onunla birlikte bir şart yasaklanmıştır.
√ Sizin oruç tuttuğunuz gün kurban keseceğiniz gündür. Kurban bayramının ilk günüdür.
Sünneti savunmak ve ümmeti sakındırmak amacıyla mevzu hadisler ile ilgili gerekli bilgileri vermek üzere hadis alimleri pek çok eser telif etmişlerdir.
(1) İbnu’l-Cevzî el-Mevzuatu’l-Kubra.
(2) Şevkanî el-Fevaidu’l-Mecmua fi’l-Ahadîsi’l-Mevzua.
(3) İbni Arrak Tenzihu’ş-Şeria el-Merfua ani’l-Ahbari’ş-Şenia el-Mevdua.