Soru: Ben Kur’an’ı Kerim’i çok araştırdım ama kul hakkıyla ilgili bir ayet bulamadım! Hadislere de baktım bulamadım! Birde size sormak istedim. Kul hakkının delili nedir?

Cevap: Kul hakkı ile ilgili ayet ve hadis vardır! Hatta hayvanlar bile bir birlerinden haklarını alacaklardır!

(1) Allah (Azze ve Celle) şöyle buyuruyor:

“Sonra şüphesiz ki, siz de kıyamet günü, Rabbinizin huzurunda hesaplaşacaksınız!”

Zümer Suresi 31

(2) Ebu Katade (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:

Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bir gün, sahabelerin arasında iken ayağa kalktı ve onlara hitaben şöyle buyurdu:

“Şüphesiz ki, Allah’ın yolunda Cihad ve Allah’a iman amellerin en faziletlisidir.”

Bunun üzerine biri kalkıp:

−Ya Rasulallah! Eğer Allah’ın yolunda öldürülürsem günahlarım benden silinir mi, bu hususta ki görüşün nedir? dedi. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’de ona şöyle buyurdu:

−“Eğer sabredici ve ecrini sadece Allah’tan umarak savaşır, ileri atılıcı ve geri kaçıcı olmadan Allah’ın yolunda öldürülürsen evet.”

(Bir müddet) Sonra Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), o kimseye şöyle buyurdu:

−“Nasıl dedin?”

O kimse:

−Eğer Allah’ın yolunda öldürülürsem günahlarım benden silinir mi, bu hususta ki görüşün nedir? dedi. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’de ona şöyle buyurdu:

−“Eğer sabredici ve ecrini sadece Allah’tan umarak savaşır, ileri atılıcı ve geri kaçıcı olmadan Allah’ın yolunda öldürülürsen evet. Ancak kul borcu (hakkı) müstesnadır! Bunu bana (az önce) Cebrail söyledi.”

Müslim 1885/117

Yani borçlu şehidde olsa, alacaklı alacağından vaz geçip borçluya hakkını helal etmedikçe, Allah’ın onu bağışlamayacağını ifade etmek istiyor.

(3) Ebu Hureyre (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:

Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:

“Kimin yanında kardeşinden haksız olarak alınmış bir şey varsa bundan dolayı hak sahibiyle helalleşsin! Ahirette hiç bir dinar ve dirhem yoktur! Kardeşinin hakkı için kendi sevaplarından alınmadan önce dünyada iken onunla helalleşsin! Ahirette zalimin (haksız yere aldığı şeyi) hakkı karşılayacak sevabı bulunmazsa kardeşinin kötülükleri (günahları) alınır ve o zalimin üzerine atılır!”

Buhari 6447, Ahmed bin Hanbel Müsned 9621, 10578, Begavi 3978

(4) Ebu Hureyre (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:

Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:

“İflas eden kimdir biliyor musunuz?”

Sahabeler:

−Ey Allah’ın Rasulü! Bize göre iflas eden, parası ve malı olmayan kimsedir dediler.

Bunun üzerine Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’de şöyle buyurdu:

−“Benim ümmetimden iflas eden kişi, kıyamet günü kıldığı namazıyla tuttuğu orucuyla ve verdiği zekâtıyla getirilir ve aynı zamanda işlediği günahlardan; sövdüğü, zina isnadında bulunduğu, haksız yere mal yediği, haksız yere kan akıttığı ve ona buna vurduğu şerlerde ortaya konacaktır. Böylece o kişi yaptıklarının hesabını vermeye başlar ve yaptığı kötülüklere karşılık iyilikleri verilir. İyilikleri bitince de hakkını aldığı kişinin günahlarını almaya başlar! Sonucunda da cezasını ateşle çekmek üzere cehenneme atılacaktır! İşte iflas eden bu kişidir!”

Müslim, Tirmizi

Bazı bid’atçılar bu hadisin Allah (Azze ve Celle)’nin:

“Hiç bir günahkâr başkasının günahını yüklenmez!..” ayeti muarızdır diye itirazda bulunmuşsa da bu itiraz, cehaletten ileri gelen bir hatadır. Çünkü iflas eden kişi kendi fiili ve zulmüyle hak ettiğinin cezasını çekecektir. Hiç bir kabahati yokken cezalandırılacak değildir. Ehl-i sünnetin görüşü budur.

(5) Ebu Hureyre (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:

Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:

“Kıyamet gününde hakları mutlaka sahiplerine vereceksiniz! Hatta boynuzsuz koyun için boynuzlu koyundan kısas (hakkı) alınacaktır!”

Müslim

(6) Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:

“…Sonra Allah-u Teâlâ yakındakilerin işittiği gibi uzakta bulunanların da işitebileceği gibi onlara şöyle seslenir:

−Deyyân, hesaba çekici benim! Melik benim! Kendisinde cennet ehlinden birinin hakkı olan cehennemlik kimse kısas olunmadan cehenneme giremez ve kendisinde cehennemliklerden birinin bir tokat ile de olsa hakkı bulunan cennetlik kimse de kısas olunmadan cennete giremez!”

Ahmed bin Hanbel Müsned 16138, Terğib ve Terhib 7/127

(7) Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:

Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:

“Allah’ın katında divanlar (amel defterleri) üç tanedir. Birinci divanı Allah yüklenip önem vermez! İkinci divandan Allah bir şeyi terk etmez (yani onda ne yazılı ise onu uygular). Üçüncü divan ise Allah onu bağışlamaz! Allah’ın (içerisindekini) bağışlamayacağı divana gelince; Allah’a şirk koşmaktır! Allah Azze ve Celle şöyle buyurmaktadır:

Kim Allah’a şirk koşarsa Allah ona cenneti haram kılmıştır. Allah’ın (içerisindekine) önem vermediği divana gelince; kulun Rabbisiyle kendi arasında bir gün orucu terk etmesi veya namazı terk etmesi (gibi) nefsine zulmetmesidir. Allah Azze ve Celle dilerse onu bağışlar ve ondan vazgeçer. Allah’ın içerisinden bir şeyi terk etmeyeceği divana gelince; kulların birbirlerine zulmetmeleridir. Kaçınılmaz onda kısas vardır!”

Ahmed bin Hanbel Müsned, Hâkim el-Müstedrek 4/576