Kusuf: Güneş tutulmasına verilen isimdir. Kusuf; ayın, güneş ve dünya arasına girmesiyle güneşin ışığının tamamının veya bazısının perdelenmesi olayıdır.
(1) Abdullah ibni Ömer (Radiyallahu Anhuma) şöyle haber verdi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
“Güneş ve ay hiç kimsenin ne ölümünden ne de hayatından dolayı tutulmaz! Ancak güneş ve ay, Allah’ın ayetlerinden iki ayettir! Onları gördüğünüzde (yani güneş ve ayın tutulmasını gördüğünüz de) hemen namaza durun!”
Müslim 914/28, Buhari 1014, Nesei 1460, Darekutni 2/65, Hâkim 1/331, Tabarani Mucemu’l-Kebir 13090, İbni Hibban 2828, Ahmed bin Hanbel Müsned 2/109, Albânî Sahîhu’l-Cami’ 1644
Not: Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in oğlu İbrahim’in öldüğü gün güneş tutulması olmuştu. Cahiliyeden kalma adetleri sebebiyle bazı insanlar, güneşin tutulmasını İbrahim’in ölümüne bağlamışlardı! Çünkü onlar, cahili geleneklerinde, güneş ve ay tutulması, büyük bir insanın doğumu yahut ölümü sebebiyle meydana gelir şeklinde, inanıyorlardı!
Bu yanlış inancı tashih ederek Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) güneş ve ayın tutulmasının insanlardan herhangi birinin doğumu yahut ölümüyle alakalı olmadığını, onların Allah’ın ayetlerinden birer ayet olduğunu bildirmiştir!
(2) Ebu Musa (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:
Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in zamanında güneş tutuldu da korkarak kalktı ve şöyle buyurdu:
“Allah’ın gönderdiği bu ayetler hiç kimsenin ölümü ve hayatı için olmaz! Fakat Allah onu kullarını korkutmak için göndermektedir! Güneş tutulması gibi bir şey gördüğünüz vakit, Allah’tan korkarak istiğfar edin ve Allah’ı anmaya yönelin!”
İbni Hibban 2836, Buhari 1033, Müslim 912/24, Ebu Avane 2/367, Nesei 1502, İbni Huzeyme 1371, Ebu Ya’la 7302, Begavi Mesâbîh 1051
Not: Hadisteki, “kusuf Allah’ın kullarını korkutması...” ifadesiyle kastedilen; Güneşin ışığını gideren Allah, güneşi de giderebilir, bu sebeple sizler güneşsiz kalırsınız! O nimetin elinizden alınmasıyla çok büyük bir bela ve musibete düşersiniz! Dünyanız kararır, hayatınız mahvolur ve helak olursunuz gibi manalaradır. Yahut geçmiş ümmetlerin başına gelen felaketler, güneşin kaybolduğu gökyüzünü siyah bulutlarla kaplandığı anlarda olmuştur! Buna binaen böyle zamanlarda, namaz kılarak, istiğfar ederek ve dua ederek Allah’a yönelin manasındadır.
(3) Abdullah bin Amr (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in zamanında güneş tutulduğunda şöyle nida edilmişti:
“Şüphesiz ki, namaz toplayıcıdır.”
Buhari 1018, İbni Huzeyme 1375, Begavi 1139
(4) Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
“Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in zamanında güneş tutulmuştu. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem), namaz toplayıcıdır, diye nida etmek üzere bir müezzin gönderdi. Bunun üzerine halk toplandı. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) öne geçip dört ruku ve dört secdeli iki rekât namaz kıldırdı.”
Müslim 901/4, Buhari 1038, Nesei 1464, İbni Hibban 2842, Darekutni 2/62, Begavi 1146, Albânî İrvau’l-Ğalil Fi Tahrici Ehadisi Menari’s-Sebil 658
(5) Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in zamanında güneş tutuldu. Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) mescide çıktı. İnsanlar onun arkasında saf oldular. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) tekbir aldı ve uzun bir kıraatle Kur’an okudu. Sonra tekbir aldı uzun bir ruku ile ruku etti. Sonra:
“Semiallahu limen hamideh” dedi doğruldu. Secde etmedi ve uzun bir kıraatle Kur’an okudu. Bu ikinci kıraati birincisinden daha kısa idi. Sonra tekbir aldı ve uzun bir ruku ile ruku etti. Bu ikinci ruku birinciden daha kısa idi. Sonra:
“Semiallahu limen hamideh Rabbena ve leke’l-hamd” dedi. Sonra secde etti. Bu secdeden sonra son rekâtte de aynı şeyleri birinci rekâtte ki gibi söyledi. Böylece Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) iki rekâtte dört secde ile dört rukuu kemale erdirdi. Namazdan çıkmadan önce güneş açıldı. Sonra hutbe için ayağa kalktı, Allah’a layık olduğu şekilde senada bulundu. Sonra şöyle buyurdu:
“Güneş ve ay Allah’ın ayetlerinden iki ayettir! Güneş ve ay hiç kimsenin ölümü ve hayatı için tutulmazlar! Siz onları gördüğünüz zaman (yani güneş ve ayın tutulmasını gördüğünüz de) hemen namaza koşun!”
Buhari 1019, Müslim 901/3, Ebu Davud 1180, Nesei 1464, Tirmizi 559, İbni Mace 1263, İbni Huzeyme 2/314, İbni Hibban 2842, İbnu’l-Carud 249, Ahmed bin Hanbel Müsned 6/87
(6) Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
“Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) kusuf namazında kıraati cehri/açıktan yaptı.”
İbni Hibban 2849, Buhari 1038, Müslim 901/5, Ebu Davud 1188, Nesei 1493, Tirmizi 561, Darekutni 2/63, İbni Huzeyme 1379, Begavi 1146
(7) Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in zamanında güneş tutulunca, Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) abdest aldı ve şöyle nida edilmesini emretti:
“Namaz toplayıcıdır!”
Buna müteakiben Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) kalkıp namazında kıyamı uzun yaptı. Bakara suresini okuduğunu sanıyorum. Sonra ruku etti ve rukuyu uzattı. Sonra semiallahu limen hamideh dedi. Sonra ilk kıyam gibi ayakta durdu secde etmedi! Sonra ruku etti peşinden secde etti. Sonra kalktı ve ilk rekatte yaptığının benzeri iki ruku ve secdeyi yaptı. Sonra oturdu. Buna müteakiben güneş açıldı.
Nesei 1480
(8) Abdullah ibni Abbas (Radiyallahu Anhuma) şöyle dedi:
“Güneş tutuldu, Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) namaz kıldı insanlar da onunla beraberdi. Uzun bir kıyam ile kıyam etti, Bakara suresi kadar okudu. Sonra uzun bir ruku ile ruku etti...”
Nesei 1492
(9) Abdullah ibni Abbas (Radiyallahu Anhuma) şöyle dedi:
“Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) güneşin tutulduğu gün, dört ruku dört secde ederek iki rekat namaz kıldırdı.”
İbni Hibban 2831, Müslim 901/5, Ebu Davud 1181, Nesei 1468, Tabarani Mucemu’l-Kebir 10645, Darekutni 2/63, Ahmed bin Hanbel Müsned 1/216
(10) Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
“Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in zamanında güneş tutulmuştu. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’de namaz toplayıcıdır, diye nida etmek üzere bir müezzin gönderdi. Bunun üzerine halk toplandı. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’de öne geçip dört ruku ve dört secdeli iki rekat namaz kıldırdı.”
Müslim 901/4, Buhari 1038, Albânî İrvau’l-Ğalil Fi Tahrici Ehadisi Menari’s-Sebil 658
(11) Abdullah ibni Abbas (Radiyallahu Anhuma) şöyle dedi:
“Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) kusuf namazı kıldı. Okudu, sonra rukuya vardı, sonra okudu ve rukuya vardı, sonra okudu ve rukuya vardı, sonra iki secde yaptı ve diğer rekatı da bunun gibi kıldı.”
Tirmizi 558
Not: Kusuf namazı, dört ruku ve dört secdeli iki rekat kıldırdı gibi, altı ruku ve dört secdeli iki rekat olarak da kılınabilir.
(12) Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
“Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in zamanında güneş tutuldu. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’de insanlara namaz kıldırdı. Akabinde insanlara hutbe irad ederek Allah’a hamd ve sena etti...”
Malik 1/186, Buhari 1016, Müslim 901/1, Nesei 1473, İbni Huzeyme 1191, İbni Hibban 2845, İbnu’l-Carud 250, Begavi 1142, Beyhaki 3/338, Ahmed bin Hanbel Müsned 25367
(13) Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in zamanında güneş tutuldu. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’de insanlara namaz kıldırdı. Sonra Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
“Şüphesiz ki, güneş ve ay Allah’ın ayetlerinden iki ayettir! Güneş ve ay hiç kimsenin ne ölümünden ve ne de hayatından dolayı tutulmazlar! Sizler bu tutulmayı gördüğünüz zaman Allah’a dua edin, tekbir getirin, namaz kılın ve sadaka verin!”
Müslim 901/4, Buhari 1038, Albânî İrvau’l-Ğalil Fi Tahrici Ehadisi Menari’s-Sebil 658
(14) Esma binti Ebi Bekir (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
“Güneş tutulduğu zaman ben, Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in eşi Aişe (Radiyallahu Anha)’nın yanına geldim. Gördüm ki, insanlar hep ayaktalar ve namaz kılıyorlar. Aişe (Radiyallahu Anha)’da ayakta namaz kılıyordu. Ben, Aişe (Radiyallahu Anha)’ya insanlara ne oluyor? dedim. O eliyle semaya doğru işaret etti ve ‘Subhanallah’ dedi. Ben de:
Bu bir ayet midir? dedim. Aişe (Radiyallahu Anha)’da evet diye işaret etti. Esma (Radiyallahu Anha) dedi ki:
Bunun üzerine ben de namaza durdum. Kıraatin uzunluğu sebebiyle üzerime baygınlık geldi de başımın üstüne su dökmeye başladım!..”
Buhari 1029, Müslim 905/11, Malik 1/188, Ebu Avane 2/368, Begavi 1137, Ahmed bin Hanbel Müsned 26991