Soru: Dinimizde zaruret olmaksızın fotoğraf çekinmek haramdır, diye yazmışsınız hangi hadiste geçiyor?
Cevap: Dinimizde zaruret olmaksızın fotoğraf çekinmenin haram olduğunu şu hadislerden anlaşılıyor:
(1) Abdullah ibni Abbas (Radiyallahu Anhuma) şöyle dedi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
“Herkim bir suret yaparsa şüphesiz ki, Allah o kimseye yaptığı surete can üfleyinceye kadar azab edecektir. Hâlbuki sureti yapan o kişi, yaptığı surete ebediyen ruh üfleyip can veremeyecektir!”
Buhari 2060, 2061, 5964, Müslim 2110/99, 100, Nesei 5323, 5324, 5325, Tirmizi 1804
(2) Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
Bir gün üstünde bir takım resimler bulunan küçük bir yastık, bir şilte satın almıştım. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bunu görünce kapının önünde durdu ve içeriye girmedi. Ben Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in yüzündeki hoşnutsuzluğu anladım ve:
−Ya Rasulallah! Allah’a ve Rasulüne tevbe ederim. Ben ne günahı işledim ki? dedim. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
−“Şu yastığın hali nedir!?”
Ben:
−Onu sen üzerine oturasın ve yaslanasın diye, senin için satın aldım, dedim. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
−“Bu resimlerin sahipleri kıyamet gününde muhakkak ki, azab edilirler. İçinde resim bulunan eve melekler girmezler!”
Buhari 1946, 1947, 3038, 3039, 5959, 5962, 5963, Müslim 2107/96
(3) Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
“Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bir seferden geldi. Ben de kapının üzerine, kendisinde kanatlı at şekilleri bulunan bir örtü asmıştım. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bana bunu çıkarmamı emretti de ben de onu çıkardım.”
Müslim 2107/90, 94, Nesei 5317
(4) Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bir seferden geldi. Ben de üzerinde resimler bulunan bir perdeyi rafın üzerine örtmüştüm. Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) onu görünce yerinden çıkarıp yırttı ve şöyle buyurdu:
−“Kıyamet gününde insanların en şiddetli azablıları, Allah’ın yaratmasına benzetmeye çalışan kimselerdir!”
Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
Bende o perdeyi bir veya iki yastık yaptım.
Müslim 2109/98, Buhari 5957, 5958, Nesei 5320, 5321, 5322, 5328
(5) Ebu Talha el-Ensarî (Radiyallahu Anh) şöyle dedi:
Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
“Melekler içinde köpek ve resim bulunan eve girmezler!”
Ravi, Zeyd bin Halid (Rahmetullahi Aleyh) dedi ki:
Bunun üzerine Aişe (Radiyallahu Anha)’ya geldim ve:
−Ebu Talha (Radiyallahu Anh) bana, Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in şöyle buyurduğunu haber veriyor:
“Melekler içinde köpek ve resimler bulunan eve girmezler!”
Sen, Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’den bunu zikrettiğini işittin mi? diye sordum. Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
−Hayır, ben bunu işitmedim, lakin size Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in yaptığını gördüğüm şeyi size haber vereceğim:
−Ben kenarı saçaklı bir yatak örtüsü almış ve bunu kapının üzerine asmıştım. Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) seferden geldiğinde bu perdeyi kapıda gördü. Ben, Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in yüzündeki hoşnutsuzluğu hissetmiştim. Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) perdeyi çektip yırttı ve şöyle buyurdu:
−“Allah, bize taşlara ve çamurlara kumaş giyindirmemizi emretmedi!”
Aişe (Radiyallahu Anha) şöyle dedi:
Bu örtüyü parçaladım da ondan iki tane yastık yaptım, bu iki yastığın içine hurma yaprakları doldurdum. Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) benim bu işimi bana karşı ayıplamadı.
Müslim 2107/87, Ebu Davud 4153
(6) Abdullah ibni Ömer (Radiyallahu Anhuma) şöyle dedi:
Cebrail (Aleyhisselam), Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in yanına inmeyi vaat etmişti ama inmedi! Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) bunun sebebini Cebrail (Aleyhisselam)’a sordu ve Cebrail (Aleyhisselam) şöyle dedi:
−“Biz melekler içinde suret/resim ve köpek bulunan bir eve girmeyiz!”
Buhari 3040, 5960
(7) Abdullah ibni Abbas (Radiyallahu Anhuma) şöyle demiştir:
Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Mekke’nin fetih edildiği gün Beyte yani Kâbe’ye girdi ve Kâbe’nin içinde İbrahim (Aleyhisselam) ile Meryem (Aleyhisselam)’ın resimlerini buldu ve şöyle buyurdu:
−“Dikkat edin! Bu Kureyş’e ne oluyor!? Muhakkak ki, onlar içinde suret/resim bulunan bir eve meleklerin girmeyeceğini işitmişlerdir! Şu İbrahim elinde fal oklarıyla suretlendirilmiş! İbrahim’in bunlarla kısmet araması nasıl olur!?”
Buhari 3145
Hafız ibni Receb (Rahmetullahi Aleyh) Fethu’l-Barî’de şöyle söylemiştir:
“Bu hadis, salih kimselerin kabirleri üzerine mescid inşa etmenin ve Hristiyanların yaptığı gibi orada bu salihlerin resimlerini yapmanın haram olduğunu göstermektedir! Bunlardan her birinin tek başına haram olduğunda şüphe yoktur!
Hem Âdemoğullarının resimlerini yapmak, hem de mescidlere kabir yapmak haramdır! Ümmü Habibe ve Ümmü Seleme (Radiyallahu Anha)’nın sözünü ettiği, kilisedeki resimler, duvar ve benzeri şeylerin üzerindeydi ve onların gölgeleri yoktu.
Bereket ve şefaatlerini ummak ve aracı olmalarını istemek için Nebiler ve salihlerin resimlerini yapmak, İslam‘a göre haramdır! Bu, putlara tapmaya benzer! Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in, kıyamet günü Allah katında, yaratılmışların en kötüleri olacaklarını bildirdiği kimseler bunlardır!
Seyretmek, teselli bulmak, bununla vakit geçirmek veya eylenmek için resim yapmak haramdır! Bu, büyük günahlardandır! Bu şekilde resim yapan, kıyamet gününde, en şiddetli azaba uğrayan kimsedir! Çünkü o, Allah’tan başka hiçbir kimsenin yapmaya kâdir olmadığı Allah’ın fiillerinin benzerlerini yapmaya kalkışan bir zalimdir! Allah eş ve benzerden yüce ve münezzehtir. Zatı, sıfatları ve fiilleri yönünden, hiçbir şey Allah’a benzemez!”
Kevakibu’d-Derâri 65/82, Albânî Tahziru’s-Sacid min İttihazi’l-Guburi Mesâcid
İmam Nevevi (Rahmetullahi Aleyh) şöyle demiştir:
“Ruh taşıyan (insan ve hayvan) herhangi bir şeyin resmini yapmak kesinlikle haramdır ve büyük günahlardandır!” Resmin haram olmasının nedeni şudur:
Allah’ın yarattığına benzetmek, O’nun yaptığına benzer bir şey yapmaya çalışmaktır! Oysa Allah-u Teâlâ bu sıfatları kendisine hasretmiştir. Ressam, resim yaparak Allah’ın sıfatlarına tecavüz etmektedir ki bundan Allah’a sığınırız. Aynı şekilde bir diğer nedeni de, bunun resim ve heykellerin tazimine ve bunların Allah’tan başka ilahlar ve rabler edinilmesine vesile olmasıdır.”
Allâme Muhammed Nâsıruddin el-Albânî (Rahmetullahi Aleyh) şöyle demiştir:
“Elle yapılan resimle, aletle veya fotoğraf çekmekle yapılan resimler arasında hiçbir fark yoktur! Hatta bunlar arasında ayırım yapmak, donukluk ve çağdaş bir zahiriliktir. Nitekim ben bunu, Adâbu’z-Zifaf, adlı eserimde açıkladım.”
Albânî Tahziru’s-Sacid min İttihazi’l-Guburi Mesâcid 18, 19, 20
Allâme Muhammed Nâsıruddin el-Albânî (Rahmetullahi Aleyh) bu sözleri 1972 yılında şöylemiştir. Eğer o zaman cep telefonu olsaydı elbette onuda söylerdi.
Muhammed bin Salih el-Useymin (Rahmetullahi Aleyh) şöyle demiştir:
“İnsan veya daha başka ruh taşıyan varlıkların sureti/resmi ancak kimlik ve ruhsat gibi yahut hakikatin ispatı gibi zorunluluk veya ihtiyaç olan işlerde olabilir. Tazim, hatıra, bakmaktan faydalanmak veya lezzet almak için resim edinmeye gelince kesinlikle ben bunun mubah olduğunu söylemiyorum! Bunun heykel, işleme veya çizilmiş şekil olması fark etmez! Yine bunun el ile veya aletle yapılmış olması da fark etmez! Zira Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur:
“Melekler içinde köpek ve resim bulunan eve girmezler!”
Müslim 2107/87, Ebu Davud 4153
Bu hadis genel kapsamlıdır. Ben bundan başka fetva vermedim! Kimin yanında hatıra için resim varsa onu yok etmesini emrettim ve eğer bu resim ölmüş bir kimseye aitse bu konuda daha da sert davrandım!
İnsan veya diğer ruh taşıyan varlıkların resminin yapılmasına gelince, bunun haramlığında şüphe yoktur! Şüphesiz ki bu büyük günahlardandır! Çünkü bunu yapan kimseye Rasulullah (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’in dilinden lanet sabit olmuştur! İster timsal (yani cisimli) olsun, ister el ile çizilen olsun, bu husus açıktır.
Ama resim çeken aletlere gelince, resim çeken kimsenin yüz veya cismin ayrıntılarını çizmesi söz konusu değildir. Şüphesiz ki hatıra ve benzer gayeler için resim çekmek ve resimleri bulundurmak mubah değildir! Aletle resim çekmek, vesilelerin haramlığından dolayı haramdır! Zaruret veya bir ihtiyaç için resim çekmekte sakınca yoktur. (Yani kimlik, ruhsat, ehliyet ve pasaport gibi yahut hakikatin ispatı gibi zorunluluk veya ihtiyaç olan işlerde olabilir.) Benim bu meseledeki görüşümün özeti budur. Eğer isabetliyse Allah’tandır, O’ndan bir lutuftur. Hatalı ise benim kusurumdan veya eksikliğimdendir. Allah’tan beni affetmesini ve beni doğruya hidayet etmesini dilerim.”
Muhammed bin Salih el-Useymin Mecmuu Fetâvâ 2/287, 288